Overheidscommunicatie evalueren kan op twee niveaus.  

1) Nagaan of een communicatieactie het gewenste effect heeft

2) Het communicatiebeleid evalueren: zetten we wel de juiste middelen in, doen we de juiste acties?

Die twee staan natuurlijk niet los van elkaar.

1) Communicatieacties

Het meten en evalueren van communicatieacties gebeurt door de entiteit in kwestie. U leest daarover in het deel 'beleidsdomeinen'.  (Door in de woordenwolk te klikken op 'meten en evalueren' vindt u gemakkelijk de relevante artikels.) 

Het is alleszins niet eenvoudig om het effect van communicatie precies te meten. De factor communicatie is immers moeilijk te isoleren uit de hele maatschappelijke context. Communicatie is doorgaans maar één van de middelen die worden ingezet om een bepaald beleid waar te maken.  Een effectmeting is bovendien niet goedkoop. In budgettair moeilijke tijden, waarin nauwelijks ruimte is voor communicatie op zich, is dat zeker een probleem. 

Toch zijn dat geen redenen om niet te evalueren. De Vlaamse overheid moet verantwoording kunnen afleggen over de besteding van haar middelen. En, nog belangrijker: ze moet zelf kennis hebben van wat werkt en wat niet werkt, om te kunnen bijsturen. Onderzoek moet het mogelijk maken om bepaalde strategische of creatieve keuzes te maken. Dat zorgt dan weer voor effectievere communicatie en voor een efficiëntere inzet van de middelen.

Het meten van de efficiëntie en de effectiviteit van communicatie-inspanningen maakt dus integraal deel uit van elk communicatieproject. Bovendien wordt bij elke campagne van een zekere omvang en maatschappelijk gewicht 'grootschalig' onderzoek zoals pretesting en effectmeting  ten stelligste aangeraden. 

Voor het onderzoek naar de effectiviteit en efficiëntie van communicatieacties konden de verschillende entiteiten tot in  2009 gebruik maken van een bestellingsopdracht voor klantentevredenheidsonderzoek bij het Agentschap voor Overheidspersoneel. In 2010 werd een nieuwe bestellingsopdracht uitgeschreven, met een apart perceel voor communicatieonderzoek. Die procedure liep echter vertraging op. In 2011 zou de opdracht uiteindelijk gegund moeten worden, zodat er weer communicatieonderzoek kan gebeuren via één centrale bestellingsopdracht.

2) Communicatiebeleid 

- Met dit communicatiejaarverslag rapporteert de Vlaamse Regering jaarlijks -gecoördineerd- aan het Vlaams Parlement. Via het menu krijgt men een rapport per beleidsdomein, via de woordenwolk een rapport over een bepaald aspect van het communicatiebeleid. Het jaarverslag geeft een goede indruk, maar geen harde cijfers. Daarvoor zijn er indicatoren nodig. 

- Tijdens deze regeerperiode moet er een set van indicatoren komen, op basis waarvan het effect van de communicatie-inspanningen regelmatig gerapporteerd kan worden en op basis waarvan het succes van contacten gemeten kan worden. De afdeling Communicatie van de Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid zal daarvoor samenwerken met de Studiedienst van de Vlaamse Regering en de collega’s van Bestuurzaken, en ook de expertise van het Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen (SBOV) wordt ingeschakeld. 

- In 2009 werd het openbaarheidsdecreet grondig geëvalueerd (zie ook communicatiejaarverslag 2009).  De belangrijkste conclusie voor het communicatiebeleid was dat er veel en voldoende goede basisinformatie beschikbaar is, maar dat de Vlaamse overheid nog meer tijdig, systematisch, proactief en op maat moet informeren. Ook begrijpelijkheid blijft een aandachtspunt, en er blijft extra aandacht nodig voor zwakkere groepen.

- De rapporten van de Vlaamse Ombudsdienst geven grotendeels dezelfde indicaties. Moeilijke procedures en de zorg om juridisch correct te zijn, brengt de begrijpelijkheid van brieven of mails nog te vaak  in het gedrang. In een vraaggestuurd informatiebeleid moet de overheid er ook aan denken dat veel mensen hun concrete vraag moeilijk onder woorden kunnen brengen. Zij hebben nog meer begeleiding nodig. Af en toe stelde de ombudsman nog een gebrek aan informatie op zich vast. Vooral met 'slecht nieuws' heeft de Vlaamse overheid een probleem, bijvoorbeeld over het stopzetten van een steunmaatregel. Ook dan heeft de burger recht op tijdige en volledige informatie.  

- De Expertencommissie voor Overheidscommunicatie ziet in haar werkingsverslag over 2009 volgende pijnpunten: te weinig communicatie over beleidsbeslissingen in verhouding met de sensibiliserende, corporate en dienstverlenende communicatie; te veel aanwezigheid van ministers in overheidscommunicatie waar dat niet informatief relevant is; te vaak campagnes die niet opportuun zijn, of niet genoeg omkaderd door onderzoek.